UmBiko womNyaka ka-2009
ISaziso samaLunga 4
ImiZuzu yomHlangano wesiThathu oNabileko womNyaka wamaLunga 5
IBuyekezo lakasiHlalo 8
UmBiko womPhathi oyiHloko 13
UmBiko weBhodo yabaPhathi beemali 23
IsiTatimende sokuziphendulela seBhodo yabaPhathi beemali 51
IsiTatimende sokuphathwa kwebhizimisi seBhodo yabaPhathi beemali 52
UmBiko weKomiti yokuHlola iiNcwadi 53
UmBiko wabaHloli beeNcwadi abaziJameleko 56
IinTatimende zeeMali zomNyaka eziRhunyeziweko 57
ISaziso samaLunga
Ukukhetha i-SizweNtsaluba VSP godu njengomhloli weencwadi ozijameleko ngokuya ngokomThetho 27.1 wemiThetho ye-
Ukuqinisa amatjhuguluko eBhodweni yabaPhathi beemali:
Isiqunto esiphakanyiswako leso kufanele sifike kumPhathi oyiHloko ingasi ngemva kwamalanga ali-10
ngaphambi kwelanga lomhlangano womnyaka onabileko.
isweko leso kufanele sikhambisane nememorandamu ehlathulula kuhle kobana kubayini
Ukutlolwa kwamagama wesiqunto esiphakanyiselwe ukuphasiswa kufanele sifakwe.
Isiqunto sokobana namkha ukungafak indaba namkha onabileko kuzakuba ngileso somPhathi oyiHloko, ongabawa ukuhlahlwa yiBhodo.
Nakhe umPhathi oyiHwa namkha abhale ukufaka indaba namkha yomhlangano womnyaka onabileko nakunjalo iLunga lingafuna kobana umPhathi oyiHloko anikele abonobangela ngokutlola manqophana nesiqunto sakhe, begodu nakhibe kuyatlhogeka ngemva kwalokho, iLunga lingabawa kobana indaba le kuquntwe ngayo emhlanganweni okhethekileko onabileko ozokubanjwa ngokuya ngokomthetho 28.2.
Ngomleyo weBhodo yabaPhathi beemali.
UmPhathi oyiHloko
IMizuzu yomHlangano oNabileko wesiThathu womNyaka
UkuVula nokwaMukela
UsiHlalo womhlangano waqinisa kobana ifuneko yekhoramu okumalunga ama-30 njengombana kutlolwe emThethweni we-GEMS kuhlangatjezenwe nayo.
Njengombana umhlangano ujameleke kuhle kobana uragele phambili ukhulumisane ngeendaba eziku-ajenda, usiHlalo womhlangano waqinisa kobana isaziso sokubiza umhlangano wesiThathu womNyaka oNabileko wamalunga weSkimu esikhambisana ne-ajenda yokuthoma, umbiko weBhodo yabaPhathi beemali, isitatimende seemali esihloliweko somnyaka begodu nombiko womhloli weencwadi sele unikelwe amalunga ngaphambi kokuphela kwakaMrhayili ngo-2009 ngokuya ngokomThetho weSkimu.
UsiHlalo womhlangano wamukela amalunga agade akhona begodu nabantu abalandelako emhlanganweni:
UsiHlalo wandlala i-ajenda kobana yamukelwe begodu wakhumbuza amalunga kobana ngokuya ngoko mThetho 28.1.5we-
GEMS, elinye nelinye ilunga elifisa ukufaka iindaba e-ajendeni kobana kukhulunyiswane ngazo begodu zisonjululwe emhlanganweni womnyaka onabileko, angenza njalo solanga iinsombululo eziphakanyiswakwezo zizakufika kumPhathi oyiHloko ingasi ngemva kwamalanga ali-10 ngaphambi komhlangano womnyaka onabileko. Isiqunto esiphakanyisiwekweso kufanele sikhambisane nememorandamu ehlathululako, ehlathulula ngokuqaqileko kobana kubayini kufanele kutjhejwe isiqunto esiphakanyisiweko begodu inikele nesendlalelo esibangele kuthathwe isiqunto esiphakanyisiwekweso. Begodu kuyifuneko kobana kunikelwe indlela yokutlola yesiqunto esiphakanyisiweko b UsiHlalo womhlangano waqinisa kobana amalungana akakafaki iinqunto eziphakanyisiweko ngokuya ngeenqalelelo zomThetho we-GEMS
begodu waphakimisa kobana kwamukelwe i-ajenda enikelwe amalunga lokha nakafika etafuleni yokutlolisa. Umhlangano watjheja kobana amanye wamalunga asebenzise amaforomo wawo welungelo lokuvowuda ukunikela iimphakamiso eSkimini nokobana iindabezi zizakulungiswa ngesikhathi semibuzo neempendulo.
Themba.
Ukwamukelwa kweeNqunto
Umhlangano watjheja kobana ngokuya ngemiThetho yeSkimu, iinqunto ezithathwa komunye nomunye umhlangano onabileko womnyaka zizakuba ngendlela yevowudu yenengi ejayelekileko yawo woke amalunga akhona begodu nathumele abajameli ngelungelo lokuvowuda.
Umhlangano watjheja kobana amalunga weSkimu akhethwa ngamanye amalunga kobana bawavowudele woke abaphathi beemali begodu amalunga wesiqhema esiPhezulu esiPhetheko seSkimu. Umuntu okhethwe bunjalo, watjho mhlana zima-23 kuMgwengweni ngo-2009 emhlanganweni weBhodo yabaPhathi beemali kobana bafisa ukuvowuda bunjani ngokuya ngesiqunto ngasinye esindlalwe emhlanganweni.
Ukwamukelwa kwemiZuzu yomHlangano oNabileko wesiBili womNyaka wamalunga owabanjwa mhlana zima-30
Amalunga atjheja kobana:
Ngokuya ngamaforomo wamaphroksi amukelwako, amalunga ama-206 asekele ukwamukelwa kwemiZuzu yomHlangano oNabileko wesiBili womNyaka wamalunga owabanjwa mhlana zima-30 kuMgwengweni ngo njengalokhu okwakhulunywa emhlanganweni, kanti lilunga li-1elafisa ukugodla ivowudu.
UsiHlalo wandlala imizuzu kobana yamukelwe.
Themba.
iii UsiHlalo womhlangano wayelelisa amalunga akhona kobana ngokuya ngamaforomo wamaphroksi amukelweko, amalunga ama-205 avowude ngokusekela kobana kwamukelwe iinTatimende zeeMali zomNyaka ka-2008 kanti akunamalunga avowude ngokuphikisa ukwamukelwa kweentatimende zeemali. Malunga ama-2 kwaphela afisa ukugodla amavowudu.
Umhlangano wezwa kobana ikambiso esetjhatjhalazini yethenda yalandelwa ukufunyana ifemu kobana ikhethwe njengomhloli weencwadi weSkimu emnyakeni weemali ophela mhlana zima-31kuNobayeni ngo-2009.
jhazana yekambiso elandelweko ukuthenga ipahla begodu
Isikhathi semiBuzo neemPendulo a Amalunga anikelwa ithuba lokubuza imibuzo enabileko mayelana neendaba ekukhulunywe ngazo emBikweni womNyaka begodu naku-AGM.
b UsiHlalo womhlangano, umPhathi oyiHloko begodu nabaphathi beemali abakhona baphendula yoke imibuzo ngaphambi kobana umhlangano uphele.
Isirhunyezo seenqunto a Imizuzu izakutjengisa kobana i ImiZuzu yomHlangano wesiBili oNabileko womNyaka wamalunga owabanjwa mhlana zima-30 kuMgwengweni ngo-2008 ingilokhu okwakhulunywa emhlanganweni njengoba kunjalo.
IBuyekezo lakasiHlalo
UsiHlalo weBhodo
Egameni leBhodo yabaPhathi beemali, ngithokoza khulu ukwethula ihlathululo efitjhazana yomsebenzi owenziwe yiBhodo ngo-2009 begodu ngiveza umBiko weBhodo emalungeni we-GEMS wesikhathi esiphele mhlana zima-31
Indlela yokusebenza, ibonelo phambili neemfundiso
IsiTatimende seNdlela yokusebenza
Ukunikela boke abasebenzi bombuso ithuba lokufunyana iinzuzo zetjhejo lezamaphilo elilinganako nelipheleleko.
ISkimu sezokweLapha esihle khulu, esiragela phambili begodu nesisebenza kuhle khulu sabo boke abasebenzi bombuso.
Kuhle khulu
Ubulula
Ukuthintana okuzwakala kuhle
Ukufundiswa kwamalunga
Ukusetjenziswa ngokufanako
Namaqhinga amatjha
Umvuzo omuhle wemali
Umusa
IBhodo izenzele amano wayo aphezulu ka-2009, itjheje iphuzu lokobana iSkimu sithuthuke saba yihlangano evuthiweko enebhoduluko elihle lokusebenzela begodu nehlelo lokuphathwa kweemali elihle khulu. Ukuhlela kwenziwa ngomkhumbulo wokubeka i-GEMS njengeSkimu sezokwelapha sabasebenzi bombuso esiphuma phambili, esisebenza kuhle khulu nangefanelo.
Isihloko saMano aPhezulu aphasiswe yiBhodo ngo-2009 gade "Kukufunyana itjhejo lezamaphilo eliphezulu elifikelelekako begodu nelilawuleka kuhle khulu" begodu amano anqophe ukutlhogomela nokuthuthukisa amaphuzu wendawo yebhizimisi, lokha godu nakanikela iSkimu ithuba lokuthoma ukuphenya isiqalelelo esithuthukileko namkha ukunikela imali yokubhadela iindleko ezimayelana nemisebenzi efunekako yetjhejo lezamaphilo begodu ifunyanwe malunga. Amano anqophe emsebenzini ofunekako ukubeka isisekelo esiqinileko esibeka i-GEMS ebujameni obuhle bokuthoma ukulinganisa iminikelo yayo begodu nobuhle besiphakamiso kokulindelweko kibo bobabili abazuzi beSkimu begodu nabazibandakanyi abaqakathekileko njengomqatjhi.
Ukubu yebhimu ngokwenza izinto zenzeke begodu kuhle khulu, ngomnqopho wokuvikela umraro wokulahlekelwa
IBhodo yabuyekeza ibumbeko lekomiti eyahlonywa yiBhodo kwenzelwa u-2009 ngomnqopho wokusebenzisa ngokuzeleko amakghono begodu nelemuko labaphathi beemali begodu namalunga wekomiti azijameleko. Umbono weBhodo godu watjheja ukufaneleka kwemisebenzi ekufanele yenziwe maKomiti begodu kwafuneka namatjhuguluko amancani.
AbaPhathi beemali abasebenza emaKomitini ngo-2009 njengombana kubikiwe esigabeni se-7 begodu nesobu-8 somBiko weBhodo. IBhodo yaqinisa ekuHloleni kwayo ukuSebenza kuhle kweBhodo komnyaka kobana amaKomiti asebenza kuhle nokobana ukubika eBhodweni kuyikhwalithi ephezulu.
Amalunga weKomiti aziJameleko asebenza ekuHlolweni kweencwadi zeSkimu, ngaphandle kokubhadelwa begodu amaKomiti womBango akhethwa yiBhodo esikhathini sokusebenza iminyaka emithathu begodu isikhathi sokusebenza samalunga wekomiti lawa saphela ngesikhathi esingaphasi kwebuyekezo. IBhodo godu ikhethe woke amaLunga weKomiti lawa kobana aragele phambili nokusebenza iminyaka emithathu ezakuphela ngo-2012.
Tjhorense yezamaPhilo yeNarha elindelweko begodu nokulawula ukuziphatha. Iinkhathi ezithobako zokubandula zenziwe ngo2009. Ukubandulwa kwabaPhathi beemali ngo-2010 kuzokwenziwa ngokuya ngomthethomgomo wokubandula abaphathi beemali owaphasiswa yiBhodo kobana usetjenziswe mhlana zili-1 kuTjhirhweni ngo-2010.
Amagadango wokubusa kuhle asetjenziswa Skimu athuthukiswa ngesikhathi sebuyekezo ngokuveza ikambiso yokuhlola abaphathi beemali, amalunga wekomiti ezijameleko begodu nabasebenzi. Ikambiso yokuhlola iba yingcenye yephahla leSkimu lokuphatha kuhle elihlanganisa ukulawulwa kweSkimu begodu nokuphathwa kwezakhiwo, iiNdlela zokuPhathwa kwabaSebenzi, ukuPhathwa kokuThengwa kwePahla begodu nomThethomgomo begodu naMano wokuKhandela ubuKhwabanisi.
Ngokuya ngemithetho etlolisiweko ye-GEMS, isikhathi sokusebenza esima-50% sabaphathi beemali abasebenza eBhodweni yabaPhathi beemali yagadesi sizakuphela ngenyanga kaVelabahlinze ngo-2010. IBhodo etja izakubunjwa kobana ithome ukusebenza mhlana zima-21 kuVelabahlinze ngo-2010. Ukufikela gadesi, amalunga aziihloko weSkimu azakukhetha abaphathi beemali abathathu abatjha kanti uNgqongqotjhe wezokuPhathwa kwemiSebenzi yomBuso naye uzakukhetha abaphathi beemali abatjha ukwenza ama-50% weBhodo. Ukukhethwa kwabaphathi beemali kuzakwenziwa ngokuya ngemithetho etlolisiweko ye-
Ukukhethwa kweLunga e likhethe abaPhathi beemali kufanele kwenziwe ngebhalodi begodu ngokuya ngekambiso ebekiweko emithethweni le.
Umuntu ozijameleko namkha isigungu esikhethwe yiBhodo kufanele singamele amakhetho wamaLunga abaphathi beemali begodu kufanele, kobana ngemva kwamakhetho, kunikelwe umbiko eBhodweni lapho umuntu ozijameleko namkha isigungu kufanele sitjele iBhodo:
Kobana bane lisekile bona amakhetho gade atjhaphulukile begodu alungile begodu alandele ikambiso eyaphasiswa yiBhodo ngokuya ngemithetho le;
Amabizo wamaLunga akhethwe njengabaphathi beemali begodu namabizo wabantu abakhethiweko godu kwesibili eBhodweni, begodu le baqinisekise bona abantu labo abakhethwe njangamaLunga wabaphathi beemali, kuhle kuhle
Kobana kufane bamalunga ngokupheleleko.
Nakhi gungu, liseka kobana amakhetho enzeke ngokuya ngekambiso ebekwe yiBhodo begodu nokobana kube makhetho atjhaphulukileko begodu nalungileko, umPhathi oyiHloko kufanele, ngokutlola, azise amaLunga ngokukhethwa kwawo begodu nelanga, isikhathi nendawo yomhlangano olandelako weBhodo begodu awameme kobana akhambele umhlangano.
IBhodo ikhuthaza amalunga weSkimu aziinhloko kobana azibandakanye ekambisweni yamakhetho ka-2010 ngokucabangela kobana iBhodo yabaPhathi beemali inesibopho esiqakathekileko sokutlhogomela iindaba zeemali begodu nokuphatha begodu benze lokho ngokucabangela amalunga. Ngalokho-ke kuqakathekile kobana amalunga azabalazele ukukhetha abaphathi beemali abathembekako begodu abanamakghono afaneleko begodu nelemuko ukwenza imisebenzi yabaPhathi beemali.
Ukuzuza kweSkimu kukhulunywa ngakho ngokuzeleko emBikweni wokuSebenza womPhathi oyiHloko. IiNselele nomsebenzi omutjha engakhenge ucatjangwe lokha nakwenziwa amano aphezulu ka-2009. IBhodo yabaPhathi beemali begodu nabaphathi balungisa iinselele ngokuthatha isiqunto begodu baqiniseka kobana iSkimu sihlala njalo sinqophe ukuthuthukisa indlela yokusebenza kweSkimu begodu nebonelo phambili ngaphandle kokuthalalisa isitatimende sokusiza kweSkimu. Ezinye zeenselele lezi begodu nomsebenzi omutjha ofake ukudluliselwa kwebhizimisi ye-MEDCOR ku-GEMS, kubhadelwa kokukhutjhulwa komrholo wabasebenzi bombuso okuthoma emva okunomthintela emalini ebhadelwa malunga begodu nesikolodo nokutjhejwa nemithetho yokulungela ukuba lilunga le-GEMS okwenziwa mKhandlu weSkimu sezokweLapha.
Ukuvumelana kwenziwa ngepumelelo begodu ngokukhambisana nazo zoke iimfuno zomthetho ezifaneleko okufakahlangana nokugadangisa kwesaziso sesivumelwano njengombana siphasiswe mKhandlu weSkimu sezokweLapha begodu ukuphasiswa kwesivumelwano okwenziwa yiKomitjhana yePhaliswano.
Ngokuya ngokomgomo wemali yesizo lezokwelapha osetjenziswe emisebenzini yombuso, ukufakahlangana umNyango wezokuVuselela iiMilo, amalunga we-MEDCOR akghona ukujoyina i-GEMS ngokuzithandela kwawo. Ebizweni leBhodo yabaPhathi beemali, ngithanda ukwamukela amalunga wangaphambilini we-MEDCOR azitlolise ku-GEMS.
Ukukhutjhulwa komrholo wabasebenzi bombuso obhadelelwe emva
Amatjhuguluko lawa enziwa ngokubhadelela emva, okutjho kobana amalunga lawo egade kufanele abhadele imali ephezulu godu abe nomraro wokusalela emva ngokubhadela.
Namkha iSkimu silinganise amazinga womrholo ekubhadelweni kweemali kusukela mhlana zili-1 kuTjhirhweni ngo-2009 ukubawa ukukhutjhulwa kwemirholo emisebenzini yombuso ngo-2009, imirholo yamalunga we-GEMS yatjhuguluka ngendlela ebonakala khulu kunangendlela egade kulindelwe ngayo ngokuya ngomphumela we-OSD begodu nokulinganiswa kwamazinga wemirholo.
IBhodo yatjheja ukunganeliseki kwamalunga nabazibandakanyi okwavelako ngonobangela lo begodu yatjheja iindlela iSkimu esinazo ukubawa kobana umphumela egade ungakalindelwa lo wokukhuphula imali ebhadelwa ngenyanga ngokuya ngengeniso othinta amalunga we-GEMS begodu neendlela zemisebenzi yokulawula iinkolodo zeSkimu.
Umsebenzi wokulinganisa amazinga wengeniso ngendlela ezakukhandela kobana kuthinteke ukulinganiswa kwemirholo ngo2010 begodu kuqinisekiswe ngokusatjalaliswa kwamazinga wemirholo ngokulinganako begodu namalunga ezingeni ngalinye lengeniso. Umthetho otjhugulukako wokukhandela ukubuthelelwa kwemali esalele emva ebangelwe matjhuguluko wemirholo nawo uzakwenziwa.
ImiThetho ye-GEMS elawula ukufaneleka ukuba liLunga
I-GEMS itloliswe njengeSkimu esinomkhawulo ekwamukeleni amalunga weSkimu sezokweLapha begodu ukufaneleka ukuba lilunga kulawulwa mithetho etlolisiweko yeSkimu. Ngaphasi kwemithetho yagadesi, abasebenzi beminyango yombuso enarheni begodu neemfundeni godu nemikhakha karhulumende ekukhulunywe ngayo esigabeni 7 somThetho wemiSebenzi yomBuso, ka-1994, njengombana ukhitjelelwe, begodu abasebenzi bamakhamphani amukelwe yiBhodo yabaPhathi beemali njengabaqatjhi abazibandakanyako, bakulungele ukuba malunga.
UmKhandlu weSkimu sezokweLapha ufuna kobana imiThetho ikhitjelelwe ukususa kobana iBhodo yabaPhathi beemali ithathe isiqunto ngaphandle kokulandela umthetho ekwamukeleni amakhamphani wombuso angaphandle kwelawulo lomThetho wemiSebenzi yomBuso. Ukukhitjelelwa komthetho kwafakwa Skimu kodwana isiphakamiso somKhandlu safuna ukungezelela ubungako bokufaneleka kwe-GEMS.
Umthintela ekusebenzeni nebujameni beemali zeSkimu ngokuqalisa bunqopha ekufunyaneni isilinganiso seemali esifunwa mThetho sisese kude nokufunyaneka. Ngekareko lokuvikela iminako yabazuzi be-GEMS, iSkimu sizakuragela phambili nemikhulumiswano nomKhandlu weSkimu sezokweLapha ngo-2010 ukuqiniseka kobana imithetho yokufaneleka ukuba lilunga ikhambisana nomsebenzi wemiSebenzi yomBuso eyanikelwa i-GEMS lokha nayithomako.
Ukukhambisana neembopho zeBhodo begodu nendlela yokusebenza kweSkimu ngokunikela boke abasebenzi bomBuso ukufunyana ngokulinganako iinzuzo zetjhejo lezamaphilo ngokukghonakalako begodu nangokuzeleko, amagadango ambalwa athathwa ukwenza ngcono ukufunyaneka begodu nokuthuthukisa ilemuko lemisebenzi yamalunga.
lokuBelethisa liveziwe ukuqinisekisa kobana abomma abasidisiitjhejo
bafunyana lekhwalithi ephezulu ngesikhathi basidisi begodu nokubasiza ukunciphisa ubungozi obungahle bubahlangahlanganise.
Zoke i ngcono. Ikoro yesibili engavakatjhelwa yavulwa esifundeni ngasinye ukwenza lula kobana amalunga afunyane ukusizwa baqalene ubuso nobuso".
la ngekotara zavezwa ukusiza amalunga ekuqinisekiseni kobana imali ebhadelwa ngenyanga ihlala
Amezwi wokuthokoza
AbaPhathi beemali
IBhodo yabaPhathi beemali yasebenza ngokuthembeka nokukhuthala ngesikhathi esingaphasi kwebuyekezo. Isibalo esima-33
UDhr DP Van Der Nest, ongusiHlalo ozijameleko we-Komiti yokuHlola iincwadi e-GEMS, wakhambela imihlangano yeBhodo ebujameni bakanobangela wesikhundla sakhe begodu ngifisa ukumthokoza godu ekufakeni kwakhe isandla ngokuqinisekisa kobana ibhoduluko lokulawulwa kweSkimu lihlala lanele begodu lilihle khulu.
UmPhathi oyiHloko
ngepumelelo begodu waqinisekisa kobana ibhizimisi yeSkimu isebenza ngefanelo begodu nakuhle khulu.
Ngo-2009 iSkimu samukela kobana kutlhogeka singezelele ukuragela phambili ngokusebenza kuhle ngaphezu kokulawula ukusebenza kwaphela begodu namaphuzu wokuqinisekisa ibhizimisi eqinisweni lemisebenzi yetjhejo lezamaphilo ethomana ngokufanako endaweni ema-90% yeemali zoke zeSkimu ziyanikelwa begodu nokobana umThetho weSkimu sezokweLapha uyihlathulula bunjani imisebenzi yeSkimu sezokweLapha. AMano aphezulu waka-2009 amukelwa yiBhodo yabaPhathi beemali afuna iSkimu kobana sakhele phezu kwepumelelo ekhona begodu sizabalazele ukuzuza ipumelelo endimeni yetjhejo lezamaphilo ngokuthoma kabutjha, ngokuhlaziya ngokutjheja, ngokuhlela ngokukhuthala begodu nokuphatha ubungozi bezamaphilo obutjhugutjhugulukako.
IsiHloko saka-2009, "Ukufunyana itjhejo lezamaphilo elihle khulu elifikelelekako begodu nelisebenza kuhle khulu ekuphatheni", sifuna ukutlhogomela begodu nokuthuthukisa amaphuzu wokusebenza kwebhizimisi, lokha nakunikelwa iSkimu ithuba lokuthoma ngokuphenya ngesiqalelelo sokuthuthukisa namkha ukubhadela iindleko ezimayelana nemisebenzi yetjhejo lezamaphilo efunekako begodu nefunyenwe malunga. I-GEMS
yathoma ukusebenza ngokutjhugulula indlela enikela ngayo amalunga wayo ngokufunyana imisebenzi yetjhejo lezamaphilo ngokuzeleko. Umsebenzi owenziwe ngo-2009 unikela isisekelo esiqinileko somsebenzi oragela phambili mayelana nalokhu.
Ihlelo lamano aphezulu womnyaka aveza umphumela eembopheni zeBhodo ngokunqophisa imisebenzi yomPhathi oyiHloko begodu nokuphatha, ngokunikela ilawulo ekungatjhejwa ngalo ukusebenza begodu kuqinisekiswe kobana imisebenzi yeSkimu isebenza kuhle khulu begodu nangefanelo.
Ukuya phambili, ihlelo lamano aphezulu likghonisa iBhodo ukubuyekeza woke amaphuzu webhizimisi yeSkimu begodu nokuqinisekisa kobana, lokha nayikhambisa kuhle, ibhizimisi kuhlala kunzinzile.
NjengomPhathi oyiHloko, ngimphathi ophendulako weSkimu begodu kusibopho sami ukuqinisekisa kobana amano weSkimu wokusebenza alungiselwe ukwenziwa kuhle khulu begodu nangefanelo yehlelo lamano aphezulu aphasiswe yiBhodo begodu, ukuya phambili, kobana ukubika okuhleliweko manqophana namatshwayo wokusebenza emanweni kuyenzeka.
Ngesikhathi esingaphasi komnyaka webuyekezo, iBhodo yanikelwa imibiko yekotara begodu neyeragelo phambili lesikhatjhana yomsebenzi owenziweko manqophana namatshwayo wokusebenza eHlelweni laMano aphezulu. Umbiko wamaswaphelo wanikelwa iBhodo yabaPhathi beemali mhlana zili-10 kuNobayeni ngo-2009, uqinisa kobana i-96% yamatshwayo wokusebenza izuzwe kuhle khulu.
Ngesisekelo lesi nginikela umbiko lo ngokuhlobana neHlelo lamano aphezulu. Ilwazi elizaliselelako ematshwayweni webhizimisi aqakathekileko, iinqhelo neembalobalo zinikelwa umBiko weBhodo yabaPhathi beemali omumethwe emakhasini 23 ukuya ema-
embikweni lo.
Ukumaketha kuhle khulu begodu nokubeka i-GEMS ebujameni obuhle njengeSkimu sezokweLapha esiSebenza kuhle khulu kiwo woke amalunga nabasazokuba malunga begodu iphungula ngokubonakalako isibalo sabasebenzi bomBuso abangakakhavarwaUbulunga mhlana zima-31 kuNobayeni ngo-2009 bujame ema-409,804, butjhugulukela ekukhuleni okungaphezulu kwe-100,000
UmBiko womPhathi oyiHloko
UmPhathi oyiHloko4
IsiGungu: UkuThintana begodu neeNdaba zamaLunga
Ukujameleka okungaphezulu 1,320 begodu nemitjengiso yabanjwa phakathi nomnyaka begodu, okuqakatheke khulu, itjhebiswano lokwenzana hlangana kweSkimu begodu neminyango kaRhulumende yathuthukiswa ngokusekela ngaphezu kwama-250 zamaphilo begodu namalanga wepilo ehle.
Iqhinga elenziwako lomnikeli weSkimu langezelelwa ngokuthuthukisa nokusetjenziswa kweNcwajana yomNikeli wetjhejo lezamaPhilo eyasatjalaliswa ngaphezu kwe-28,000 yabanikeli besizo lezamaphilo qobe ngekotara. iincwajana ezima-594 zabasebenzi nazo zasatjalaliswa qobe ngekotara. Ama-athikili ahlukahlukileko nawo abekwa ekugadangisweni kweencwadi zenyonyana, imigadangiso yezamaphilo, iincwajana zomnyango begodu neencwajana ze-GEPF qobe ngekotara.
IHlelo le-GEMS lokuBelethisa lahlonywa mhlana zili-1 kuMrhayili ngo-2009 ukunikela amalunga weSkimu isekelo lasimahla, zefundo begodu nesiyeleliso kizo zoke iinteji zokuba sidisi, isikhathi sokubeletha nesangemva kokubeletha. Iinzuzo nemisebenzi enikelwako lokha umuntu nakazitlolisa ehlelweni zifakahlangana incwadi ye-GEMS yokuba sidisi, ukubeletha nokuba mbelethi kokuthoma; isikhwama sokubeletha; ukufundiswa kwamalunga mayelana neenzuzo zeSkimu ezikhona; ihlelo letjhejo begodu nesiyeleliso esiragela phambili ngomtato begodu nesekelo.
Ukubulunga ihlelo lokubusa kuhle, elinzinze ekuziphenduleleni, ukulandela begodu netjhebiswano elihle khulu labazibandakanyi
Lokha abaphathi beemali namalunga wekomiti nakakhambele isifundo bandulo eminyakeni yoke eyadlulako, umthethomgomo osemthethweni wokubandula abaphathi beemali wenziwa ngo-2009 ukuqinisekisa kobana ukufunda begodu nokutjengiswa kwabaphathi beemali kwenziwa ngokulandela ihlelo elisenthethweni. Amatjhuguluko alindelweko kuBhodo yabaPhathi beemali esikhathini esiphela ngoNobayeni ngo-2010 afuna kukhulunywe ngokugandelela okukhulu ekumukeleni ngokubandula abaphathi beemali abatjha.
Ihlelo leSkimu lokubusa ibhizimisi lathuthukiswa ukuya phambili ngokufaka ubaphathi beemali begodu nokuhlolwa kwabasebenzi. Umnqopho wekambiso yokuhlola kukuqinisa kobana abaphathi beemali, amalunga wekomiti azijameleko begodu nabasebenzi balungele godu bafanele ukuphatha i-ofisi. Umnikeli wokuhlola ozijameleko waqatjhwa kobana enze ukutjhega okufunekako begodu umbiko womphumela wanikelwa umhloli weencwadi wangaphakathi kobana awubuyekeze.
ImiThetho etlolisiweko ye-GEMS kwafuneka kobana ibuyekezwe ngokuzeleko kobana kuqinisekiswe imithetho le isebenze kuhle begodu ifanele. Ngebuyekezo leli, imithetho ehlathulula abantu ekungenzeka kobana batloliswe malunga njengabondliwa yenziwa kabutjha ukuqinisekisa ukucaca begodu nokusetjenziswa ngokufanako. Imithetho emitjha enqophe ekuphatheni okuhle kweSkimu nayo yaziswa. UmTlolisi weeNkimu zezokweLapha watlolisa imithetho ekhitjelelweko kusukela mhlana zima-30
Ibuyekezo lokulandela umthetho lenziwa mhloli weencwadi wangaphakathi kobana ahlole ukulandelwa kwemiThetho etlolisiweko ye-GEMS begodu akhombe iingaba zomThetho weSkimu sezokweLapha. Isilinganiso esinikelwe saba sihle begodu akufumanako okumumethweko ngembikweni kwatjhejwa masinyana ngabaphetheko.
Umnqopho weSimphoziyamu kwakukuqala iimali zeSkimu ezibhadelwa ebaPhathini babaSebenzi emiSebenzini yomBuso.
Ukuhlala ubika qobe eBhodweni yabaPhathi beemali begodu nakubazibandakanyi abaqakathekileko mayelana neenlilo zeSkimu ezenzekako. Amalunga nawo angafaka iinlilo zawo emKhandlwini weeNkimu zezokweLapha begodu baphendula iinlilo ezima-220
ezafunyanwako zivela emKhandlwini ngesikhathi esingaphasi kwebuyekezo.
Iinlilo ezivezwe njengesilinganiso samalunga ngesikhathi eside ngenye yokuqakathekileko yamatshwayo webhizimisi etjhejwa yiBhodo yabaPhathi beemali begodu nokuhlaziya isiqhelo lesi kumumethwe esigabeni 4.9 somBiko weBhodo mayelana namalunga weSkimu.
Amalunga angakaneliseki ngesiqunto mayelana neenlilo zawo esenziwe Skimu, angathumela iinlilo lezo eKomitini yomBango ye-GEMS kobana yahlulele. Ikambiso yokuLalelwa komBango yeGEMS yabuyekezwa eKotareni yoku-1 ka-2009 begodu iKomiti ihlala izilungiselele ukusombulula imibango kuhle khulu begodu nangefanelo.
IsiGungu: Ukubusa begodu netjhebiswano labaziBandakanyi4
Wakhanjelwa malunga ama-91 we-AGM begodu waphasisa zoke iinqunto ezazendlaliwe.
Ukutlhogomela nokwenza ngcono imisebenzi yeSkimu begodu nokulawulwa kokusebenza, ngamazinga amahle khulu wokusebenza begodu nokusiza amalunga ngendlela efaneleko
Iqhinga lokuphatha eliphezulu elivela ekambisweni yebuyekezo langaphakathi yenziwa kobana kulungiswe imiraro evela eenkolodweni begodu nemalinimboleko eseleko, ukufaka nge-PERSAL, amalunga arhola umndende, ukulengiswa kwamalunga begodu neembawo ezingaqedwa.
Ibuyekezo lezo lilethe ama-50% ukuphunguka sekukoke ngokuhlanganisa neenlilo zamalunga.
Ukusebenza kwabanikeli besizo kwalawulwa kuhle khulu begodu kwabuyekezwa ngefanelo ukulingisa iinselele ezafunyanwako. Ukutjheja ukusebenza ngamajadu ngokuphikisana neembopho zekontraga begodu nangokuphikisana namano wokubika begodu namaqhinga enzekako.
Iindlela zokukhulumisana ngamakleyimu zenziwa begodu zasetjenziswa kobana kufakwe kuhle khulu, kutjhejwe begodu nokuphathwa kwamakleyimu wezamaphilo womphakathi. Sekukoke, isilinganiso esinembako sokubhadela amakleyimu weSkimu ngo 2009 sidlule ama-99%.
Woke amakontraga weSkimu nabanikeli abuyekezwa. Amakontraga akhona atlhogonyelwa begodu wemisebenzi emitjha yokunikela zamaPhilo begodu nokuveza zepilo ehle, Ihlelo lokuBelethisa begodu nemiSebenzi yezokuThintana yasetjenziswa ngepumelelo ekulu.
Ukuhlolwa kweZinga lesiVumelwano sokuSebenza saka-2009 kwenziwa mhloli weencwadi zeSkimu wangaphakathi kunye nabaphathi beSkimu begodu nobujamo bokusebenza balinganiswa nalobo obanelisako.
Ngo-2009 i-GEMS yaragela phambili nokuqinisekisa kobana ikambiso yokuphathwa kwemininingwana yayo iyatlhogonyelwa begodu nokobana yoke imininingwana isekelwa ngokukhulu ukuphepha begodu nangepumelelo ekulu. Koke okubuyiswako kwe-REF bekunembile begodu kwafakwa ngesikhathi emKhandlwini weeNkimu zezokweLapha.
Kobana kuposwe iinsalela, kubuthelelwe okugodliweko okwaneleko begodu kubulungwe amazinga wokubala azwakalako
Isikolodo silawulwa Skimu ngeenkambiso zokuphatha iinkolodo eziqinileko. ISkimu siphumelele ukumumatha begodu nokwenza ngcono amazinga weenkolodo umnyaka woke, nanyana kunjalo, i-GEMS iqalene namazinga weenkolodo angezelelekileko isikolodo semali ebhadelwako singezeleleke ngama-90% ngenyanga kaSewula lokhu kubangelwe kukhutjhulwa kwemirholo ebhadelelwe emva ne-Occupational Specific
Zoke iinzuzo ezisemthethweni begodu neenzuzo ze-REF zafakwa ngenembo elikhulu begodu ngesikhathi emKhandlwini weeNkimu zezokweLapha kiwo woke umnyaka weemali. Ukufaka iinzuzo ezisemthethweni gade kunomkhawulo wokufakwa kwama-akhawundu aphathwa ngenyanga njengombana kufuneka ngokuya ngeSekhyula 35 ka-2009 yomKhandlu weeNkimu zezokweLapha.
Umthintela wokuLinganisa isiKhwama seNgozi ebujameni beemali zeSkimu kwahlaziywa qobe ngekotara ngo-2009 kobana iSkimu sikhombe amagadango abunqopha wokuncancabeza kobana asetjenziswe. Ukusetjenziswa kokuLinganiswa kwesiKhwama seNgozi kuzakuba nomthintela obanakalako ebujameni beemali zeSkimu njengombana iSkimu kuzakuba ngiso esifaka isandla khulu esiKhwamenesi.
IsiGungu: ZeeMali4
Ekotareni yamaswaphela ka-2009 umsebenzi obunqopha wenziwa ukuqinisekisa kobana ukudluliselwa kwebhizimisi ye-MEDCOR
Ukusebenza kwenzuzo yokutjala kwatjhejwa qobe ngenyanga ngendlela yokulawula ama-akhawundu wenyanga begodu yabikwa ngokusemthethweni embikweni wokusebenza kwezokutjala wekotara. Ukufika lapha, iSkimu senza umbiko wekotara ekuzakuqalwa kiwo eemphumeleni yamano wokutjala asetjenzisiweko. Imibiko le iqinisa kobana iinzuzo ezifunyenweko zikhambisana kuhle neemaraga. Ngitjho nangesikhathi sokwehla kwezomnotho ngo-2009, iSkimu sakghona ukutjala iimali kuhle khulu begodu saqinisekisa iinzuzo ezihle.
Umsebenzi obonakalako wenziwa ngo-2009 ukwenza ngcono ukulawulwa kweemali begodu namahlelo wokubona iindawo ezifuna ukuthuthukiswa. Amano wokuhlola asebenza kuhle khulu, afakahlangana ukuhlolwa komsebenzi wangaphakathi newangaphandle, atjhejwa yiKomiti eHlola iincwadi phakathi nomnyaka.
Ukufunyana umbiko wokusebenzisa iimali kuhle emnyakeni wethu wesine kusebenza njengesiqiniseko sendima esetjenzwe baphathi kunye neBhodo ukuvikela amafa weSkimu ngokukhulu ukukhuthala begodu nokutlhogomela iminako yamalunga.
Ukuveza ukuphathwa kwetjhejo lezamaphilo elitjhugutjhugulukako elizokwenza ngcono ubungozi behlangothi leSkimu lezokwelapha
Ihlelo lamano laka-2009 litjengisa umsikinyeko kusukela ehlelweni eliyame etjhorensini ukuya kileli lapha ilunga ngalinye likghona ukufunyana imisebenzi efaneleko yetjhejo lezokwelapha, njengombana sinendlela yokutjhega nokulinganisa'
okwaneleko.
Umsebenzi wokwakha isisekelo sokutjhida ehlelweni elinzinze etjhorensini wenziwa ngaphasi kweminqopho ephezulu yokuveza ukuphathwa kwetjhejo lezamaphilo elitjhugutjhgulukako elizokwenza ngcono ubungozi behlangothi leSkimu lezokwelapha.
IsiGungu: UkuPhathwa kwetjhejo lezamaPhilo
jhejo lemisebenzi kiwo woke amakhetho
Umsebenzi wokuqunta amalungiselelo amanye wokubhadela wathoma ngokulinga begodu kwaba kusetjenziswa kwephrojekthi elingwako hlangana neSkimu begodu neThungelelwano eliKhethekileko leKZN. Umnqopho wephrojekthi elingwako kuqunta begodu nokumeda ukuphungulwa okungenzeka kweendleko zetjhejo lezamaphilo ezibangeleka emizamweni yokuhlanganisa eyenziwe Skimu begodu nethungelelwano labanikeli betjhejo lezamaphilo. Iinqhema zeembhedlela nazo zafakwa kokungajanyiselelwa emalini yomsebenzi emalungiselelweni wokubhadela.
esikhathini esiphakathi naphakathi, wathuthukiswa begodu waset
Imikhuba yezamaphilo eqakathekileko ye-GEMS yatjelwana nomNyango wokuPhathwa kwemiSebenzi yomBuso ngokusekela ituthuko yezamaphilo emsebenzini begodu namahlelo wepilo ehle.
Ukutlhogomela nokungezelela imisebenzi yamabhizimisi weSkimuIsakhiwo sokusebenza seSkimu senziwe eduze nomtjhade we-ofisi omncani begodu omuhle khulu olawula begodu otjheja ibhizimisi yeSkimu, begodu usekela iBhodo yabaPhathi beemali begodu namaKomiti weBhodo. Amalunga wabasebenzi amatjha alikhomba aqatjhwa nakuya ekupheleni kwesikhathi sokubika sangaphambilini, kutjho, isikhathi esaphela mhlana zima-31
Abanye abasebenzi ababili baqatjhwa ngesikhathi esingaphasi kwebuyekezo begodu abasebenzi beSkimu sebaboke bama-27
yabasebenzi.
Ihlelo lokulandelana ngeenkhundla elamukelwako linqophise umnako esikhathini sangaphasi kwebuyekezo begodu umthethomgomo obunqopha wokulandelana eenkhundleni mayelana nomPhathi oyiHloko wenziwa begodu waphasiswa yiBhodo. Woke amahlelo wemithethomgomo yokulandelana ngeenkhundla ye-GEMS sele ikhona gadesi begodu isetjenzisiwe.
Ukubandulwa kwabasenzi kwenziwe esikhathini esingaphasi kwebuyekezo ngokuya ngamano wokuthuthukisa abasebenzi.
Ihlelo lokunikela ipahla neenkambiso zeemali zeSkimu gade zihlolwa qobe ukuthobela imithethomgomo begodu nelawulo langaphakathi. Amaphepha asekelako abulungwa ngokukhambisana neemfuno begodu ayame ebuyekezweni lomnyaka lokuhlolwa kweencwadi kwangaphakathi.
Irejista yepahla engasikinyekiko yakhanjiswa nesikhathi begodu yalinganiswa qobe ngenyanga begodu ilawulo langaphakathi elimayelana neSkimu laragela phambili nokutjhejwa ukuqinisekisa kobana amafa weSkimu asetjenziswa ngefanelo. Ukuqinisekiswa kwelifa ngokulithinta nakho kwenziwa esikhathini esingaphasi kwebuyekezo.
abatjha begodu nabanikeli bemisebenzi ye-HR.
Ukulawula ingozi ngendlela efaneleko begodu nakuhle khulu ngomnqopho wokuvikela iSkimu ekulahlekelwen
ngokusebenza ngokuhlola amaqhinga aphezulu wobungozi enziwa baphathi beSkimu kobana babone amaqhinga aphezulu wobungozi obuqalene neSkimu. Ngokuyame emsebenzini lo, irejista yamaqhinga wobungozi weSkimu yavuselelwa begodu woke umsebenzi wokuhlola iincwadi wangaphakathi wahlanganiswa emva kwengozi yokuthoma eboniweko. Amano ahlanginisiweko wesiqinisekiso atjengisa kobana boke ubungozi obuboniweko bakhavarwa ngokukhulu ukutjheja base bunikelwa eBhodweni yabaPhathi beemali ngeenqiniseko ezitlhogekakos.
Ukuya phambili emaqhingeni wobungozi, ubungozi balapho kusetjenzelwa khona babonwa ngokukhulu ukutjheja begodu amagadango wokuphungulwa ubungozi enziwa kobana asetjenziswe esikhathini esingaphasi kwebuyekezo. Koke ukuhlolwa kobungozi begodu namaqhinga wokuphungula aphasiswa yiBhodo begodu atjhejwa yiKomiti yokuHlola iincwadi. UmPhathi oyiHloko wanikela iBhodo imibiko yekotara yeragelo phambili mayelana nokusetjenziswa kwamagadango wokuphungula ubungozi aphasisiweko begodu nokukhambisana nomthethomgomo wokuphatha ubungozi weskimu owaqiniswa ngoNobayeni ngo-2009.
UmThethomgomo wokuPhathwa kokuDluliswa kwepahla weSkimu walandelwa begodu namagadango wokubusa kuhle asetjenziswa ngo-2008 begodu asetjenziswa esikhathini esingaphasi kwebuyekezo.
IBhodo yabaPhathi beemali ngaphambilini yaphasisa kobana i-GEMS kufanele isize umNyango weTjhebiswano leenTjhabatjhaba nokuSebenzisana ekwenzeni ikhetho leenzuzo leentjhabatjhaba kwenzelwe abasebenzi abasebenza ngaphetjheya. Ukuhlela kokuthoma, umsebenzi wokubala begodu nokuthintana nomKhandlu weeNkimu zezokweLapha kwathonywa kodwana ikambiso le yajama njengombana gade kulindelwe imininingwana efaneleko evela emNyangweni neeNkimini zezokweLapha abasebenzi abazitlolise kizo gadesi. I-GEMS yahlala izibophelele ukuragisela ikambiso le phambili. Emaswapheleni imininingwana yafunyaneka bese kwathoma umsebenzi nasele kuyokuphela umnyaka ka-2009.
Isilinganiso sepumelelo yamalunga asebenzisa i-Friends of GEMS ngenyanga yahlala ingaphasi kwe-50%. Amagadango ahlukahlukileko athathwa baphathi ukubona izinga lokuphumelela liba ngcono, ukufakahlanga ukusabalalalisa incwajana eqaliswe emalungeni ethi "wenza bunjani". Ngokuveza begodu nokuragela phambili ngokusabalalisa umlayezo obuyelelako kulindelwe kobana izinga lepumelelo lizakuba ngcono ngokukhamba kwesikhathi.
Ezinye izinto ezenzekileko ngo-2009 lapha abanye abaqatjhi babhalelwa kubhadela iimali ezibhadelwako ngelanga lesithathu lenyanga. Eenkhathini ezinengi lokho gade kunjengomphumela weemali ekufanele zibhadelwe zomnyango othileko ngokubumbeneko zidlula ukubhadela kwangaphakathi komnyango mayelana nokubhadela nge-EFT. ISkimu saragela phambili nokukhulumisana nabaphathi abaphezulu eminyangweni eqatjhako le ukuqiniseka kobana iimali ezibhadelwako zizakubuthelelwa ngokuya ngesigaba 26 somThetho weeNkimu zezokweLapha. Kuhle kuhle woke amadibhozidi angakabhadelwa gade akhavarwe ngaphakathi kwamalanga ama-5 webhizimisi ngemva kokuphela kwenyanga egade kufanele abhadelwe ngayo.
UmHloli weencwadi mazombe waziswa ngeenkhathi zokungalandeli begodu nerhelo labaqatjhi abathintekako wanikelwa.
Isirhunyezo nesiphetho
U-2009 gade kumnyaka onamandla khulu owaziwa ngokuvezwa kwemisebenzi emitjha ehlukahlukileko yamalunga, begodu nokuthuthukiswa kwamaqhinga wetjhejo lokuphatha ukusungula begodu namathulusi. Kutjhejwe iphuzu lokobana iBhodo yabaPhathi beemali izakutjhuguluka ngo-2010 begodu nephuzu lokobana iSkimu senze ipumelelo ekulu mayelana nokusungula eminyakeni emine yokuthoma ukusebenza kwaso, amaqhinga aphezulu womnqopho wesikhathi esiphela ngoNobayeni ngo-2010
atjhidele e "Kunzinziseni ukusebenza kuhle khulu ngokubuyekeza ukusebenza kuhle kwebhizimisi ye-GEMS, ukufakahlangana ukusebenza ngefanelo nokunikela begodu nekukghoniseni ibhoduluko kobana kuragelwe phambili ngepumelelo".
U-2010 uzakusetjenziselwa ukubona amaqhinga amatjha asetjenziswa ngokuzeleko begodu asetjenziswe ngokwenza.
AMezwi wokuThokoza
Richard Levin. Ikambiso esebenza kuhle yokuthatha iinqunto yeBhodo yakghonisa abaPhathi beSkimu kobana basebenzise amahlelo amatjha begodu basebenze nemisebenzi yokuphatha efaneleko njengombana kulindeleke kibo.
Amalunga weKomiti ezijameleko afaka isandla kuhle khulu ngamakghono wawo phakathi komnyaka begodu ngithanda ukuthokoza abosolwazi laba ngokuzinikela kwabo ebazuzini be-GEMS.
Ngithanda ukuthokoza begodu ngithokozise boke abasebenzi ngokukhula kwabo okuragela phambili begodu nokuthuthuka.
AbaNikeli bemiSebenzi
Kwamaswaphela, ilizwi elikhethekileko lokuthokoza kufanele lidluliselwe kunobantwabami engimthanda khulu nabantwabami abangivumele kobana ngikghone ukwenza imisebenzi yami njengoMphathi oyiHloko weskimu sezokweLapha ekungiso esisebenza kuhle khulu sakaRhulumende.
Umbiko weBhodo yabaPhathi beemali
Inomboro yokutlolisa: 1598
Imibandela yokutlolisa
Amakhetho amahlanu weenzuzo, njengombana kuqalelwe kurejista yemiThetho yeSkimu, anikelwa amalunga phakathi komnyaka ka-2009, naka wona:
Amano wokubulunga
Amalungiselelo wokulawula itjhejo nokudlulisa ubungozi
UKUBUSA NOKUPHATHA
IBhodo yabaPhathi beemali egade isebenza ngesikhathi esingaphasi kwebuyekezo
Ksz T Baloyi
Imininingwana yabo iyalandela:
AMANO WOKUTJALA
ISkimu sitjale ngamadibhozidi abotjhiweko isikhathi esingadluli iimveke ezisithandathu begodu savala ama-akhawundu ngomnyaka ka-2009. Amano wokutjala abuyekezwa yiBhodo yabaPhathi beemali qobe ngomnyaka, ngokuthathela ehloko ukulandela umThetho, ubungozi neenzuzo zokutjala okuhlukahlukileko begodu nesalela yeemali ezikhona. Ngo-2009 iSkimu saragela phambili ngamano waso wokutjala lawo anikela ukutjala imali engaphezulu ngobungozi obuphasi, amathulusi wesikhatjhana esifitjhani sokuzala amakonyana.
Ukuphathwa kobungozi begodu neenqunto zokutjala zenziwa siGungu seSkimu, ngaphasi kwehlahlo nemithethomgomo ephasiswe yiBhodo yabaPhathi beemali. IsiGungu sabaPhathi sinikela imigomo etloliweko ukulawula ubungozi ngokupheleleko, begodu nemithethomgomo etloliweko ekhavara iindawo ezithileko njegobungozi besilinganiso samakonyana, ukusebenzisa amathulusi wezeemali asukela kwamanye begoud nokutjala ngaphezu kokulindelweko.
UKUBUYEKEZWA KWEMISEBENZI YESIKHATHI SOKUPHENDULA
Iimbalobalo eziqakathekileko zebhizimisi begodu nobungako bokusebenza kwendlaliwe esigabeni lesi somBiko weBhodo ukutjengisa ubungako bokukhula kwebhizimisi yeSkimu, imisebenzi yenziwe begodu ibhizimisi isebenzile esikhathini sagadesi.
UbuNgako bokuSebenza
Ithebula engenzasi inikela ihlaziyo lendlela iimali zeSkimu zatjiwa ngayo etjhejweni lezamaphilo nemisebenzini engasiyo yamaphilo. Ngokungezelela, imadaniso lobungako leli linikela ilwazi ngobungako bokukhula kweSkimu begodu sisebenzisa ubukhulu baso ukwenza ngcono isikala sezomnotho kobana kuzuze amalunga waso.
Isalela ebhadelwa lilunga ngalinye ngenyanga okulingeneko
Isalela ebhadelwa mzuzi ngamunye ngenyanga R307 R478 R547 R762 R1,116 R732
Iindleko zokuphathwa kwetjhejo lezamaphilo zelunga ngalinye ngenyanga R23 R36 R38 R38 R38 R38
Iindleko zokuphathwa kwetjhejo lezamaphilo zomzuzi ngamunye ngenyanga R7 R14 R14 R13 R16 R14
Iindleko zokuphatha zelunga ngalinye ngenyanga R51 R53 R62 R62 R68 R62
Iindleko zokuphatha zomzuzi ngamunye ngenyanga R21 R32 R37 R34 R47 R35
Iimali ezibhadelwa kumphathi R12,944,406 R7,710,021 R26,320,526 R234,614,031 R25,665,024 R307,254,008
Isibalo samalunga amatjha 7,296 3,475 8,957 104,281 5,481 129,490
Isibalo sokulingana kwamalunga phakathi nomnyaka 17,701 10,499 30,535 270,859 28,002 357,596
Ubukhulu ngokulinganiswa kwabarhola umndende 0.85% 6.73% 2.73% 2.87% 20.40% 4.13%
Ukulingana kweemali ezibuthelelweko zelunga ngalinye R2,407 R2,407 R2,407 R2,407 R2,407 R2,407
Isalela ebhadelwa lilunga ngalinye ngenyanga (okulingeneko) R949 R1,152 R1,360 R1,876 R2,380 R1,799
Isalela ebhadelwa mzuzi ngamunye ngenyanga R396 R702 R826 R1,067 R1,682 R1,031
Iindleko zokuphathwa kwetjhejo lezamaphilo zelunga ngalinye ngenyanga R15 R15 R30 R32 R35 R31
Iindleko zokuphathwa kwetjhejo lezamaphilo zomzuzi ngamunye ngenyanga R5 R6 R11 R12 R15 11
Iindleko zokuphatha zelunga ngalinye ngenyanga R62 R62 R74 R74 R74 R72
Iindleko zokuphatha zomzuzi ngamunye ngenyanga R26 R38 R45 R42 R52 R35
Iimali ezibhadelwa kumphathi R3,863,051 R4,552,840 R11,668,037 R61,603,796 R11,464,763 R93,152,487
Isibalo samalunga amatjha 7,215 4,681 10,922 90,182 7,911 120,911
Isibalo sokulingana kwamalunga phakathi nomnyaka 10,968 8,449 22,832 168,515 23,260 234,023
Ubukhulu ngokulinganiswa kwabarhola umndende 0.60% 4.00% 1.60% 2.00% 14.30% 4.25%
Ukulingana kweemali ezibuthelelweko zelunga ngalinye R1,339 R1,339 R1,339 R1,339 R1,339 R1,339
ILemuko lokuSebenza
Ukukhula kweSkimu ngomnyaka ka-2009 kulethe umphumela wokungezeleleka komthamo wemisebenzi esetjenzwako.
Lokhu okutjengiswe ngenzasi miphumela yemisebenzi yokuthintana ngomtato ka-2009.
Inyanga
Imitato engenako yamalunga
Imitato engakhenge ingene
wamalanga wokubelethwa
Tjhi-09 208,219 2.61% 11,201 2,791 2,700 25,031
Ukungezeleleka kwemisebenza ngenyanga kaKhukhulamungu kwaku ngebanga lokuthoma kwamaholideyi wesikolo begodu nelanga lokugcina leembawo zeentifikeyiti zentela kobana zizaliswe zithunyelwe kwa-SARS. Ukwehla kwemisebenzi ngenyanga kaNobayeni kwaku ngebanga lokwehla lemibuzo emayelana nobulunga, khulu khulu ngonobangela wokutjhugulula ikhetho okube ngikho okukhamba phambili ngenyanga ephelileko.
AmaVakatjho enZiwako emaZikweni ngenyanga
Iimbawo ezaMukelwako
Iimbawo ngenyanga
ngokwahlukahlukana, zibumba ama-41% wesibalo sesisoke samalunga we-GEMS.
Ukukhula kwamalunga ngo-2009 woke kwabonakala iSkimu singezelela i-109,000 lamalunga amatjha phakathi nomnyaka.
Tjhi
Abodorhodere bamehlo
Abodorhodere bamazinyo
Iimbhedlela
ILanga
Abazuzi Ilunga eliyihloko Isayizi elingeneko yomndeni
Ubulunga beSkimu bukhule ngokulingana nama-36% emnyakeni ophezulu kusukela ema-300,536 (824,738 wabazuzi)
Abazuzi 72,015 31,691 92,773 880,571 71,861 1,148,911 2,985,920
Ubukhulu bomuntu omdala ozijameleko 0.70 0.53 0.46 0.51 0.62 0.53
Ubukhulu bomntwana ozijameleko 1.71 1.12 1.24 1.30 0.81 1.28
Ubudala obulinganako bamalunga aziinhloko
Isibalo sabazuzi beminyaka ema-65+
yobudala
Amaphesente wamalunga arhola ngaphasi kwe-R6,000 ngenyanga 89.4% 66.1% 36.2% 25.9% 26.1% 31.3%
Amalunga aqalise elungeni eliyiHloko leSkimu
Iphesentheji le ayivezwa kuhle njengombana iimbalobalo zidoswa eendaweni ezihlukileko ngesikhathi esithileko. Mhlana zima-31
Ukutjhuguluka kwabazuzi ngokukhamba kwesikhathi
ILanga
IKhetho
Ubungako babantu bengubo ngokuzikhethela
IKhetho
Isibalo sabazuzi abarhola ngaphasi kwe-R6,000 ngenyanga
IKhetho
Isibalo ekungiso sabazuzi abaneminyaka engaphezu kwama-65 sikhuphuke kancani kancani esikhathini lesi (kusukela ku20,090 ngoNobayeni ngo-2008 ukuya ku-28,299 ngoNobayeni ngo-2009). Amalunga arhola umndende eSkimini abonakala asebenzisa itshwayo lokurhola umndende begodu nokuqinisekisa ubujamo bokuragela phambili nobulunga.
IKhetho
IKhetho Ukukhula kwabarhola umndende Ukukhula kwabazuzi
Ukusatjalaliswa kwabazuzi esifundeni ngasinye
Isifunda
Isifunda
ISkimu sisebenze kuhle khulu ngo-2009, sibuthelela iimali ezibhadelwako ezingaphezu kwamatleyimu begodu neendleko zamakhetho woke ngaphandle kwekhetho le-Onyx. Ithebula elandelako irhunyeza ukusebenza kwekhetho ngalinye le-GEMS
IKhetho
Imali ebhadelwako Amatleyimu neendleko Ubukhulu besilinganiso esilahlekileko
Ubukhulu benani belunga eliyihloko ngalinyeUbukhulu besilinganiso esilahlekileko
Isirhunyezo 100.00% 100.00% 100.00%
Okungaphezulu/
Ukutlhayela kwesabelomali
Umehluko esabelweni seemali
Iinzuzo zangaphakathi esibhedlela
Ukungena esibhedlela 626.09 1,000.69 391.49 636.21 693.79 -57.59 -8.30%
Abodorhodere bakho koke 23.03 23.16 17.09 22.49 23.90 -1.42 -5.93%
Abodorhodere abakhethekileko 159.99 259.09 102.22 163.07 173.67 -10.60 -6.11%
IinZuzo zokuBeletha 78.82 38.74 68.41 74.45 87.92 -13.46 -15.31%
IPilo yomKhumbulo 13.21 35.73 6.94 14.54 13.75 0.79 5.76%
UkuPhungulwa kwamaBele 1.26 1.74 0.01 1.18 0.10 1.09 1138.66%
Iinzuzo zangaphandle kwesibhedlela
AbaKhethekileko 50.93 92.06 27.83 52.29 48.15 4.14 8.60%
AboDorhodere bakho Koke 189.91 195.62 140.54 185.83 156.73 29.09 18.56%
ImiSebenzi yobuNgani yezamaPhilo 1.94 6.64 1.55 2.30 1.82 0.48 26.21%
Sidisi ngakunye 3.37 1.56 2.07 3.10 3.14 -0.04 -1.32%
IinHlahla eziSebenza kuhle 141.44 242.88 80.66 144.43 123.74 20.69 16.72%
Ukubona uDorhodere waMehlo 42.44 56.01 30.68 42.51 35.09 7.42 21.13%
Iinsetjenziswa 9.70 34.13 4.42 11.29 8.65 2.64 30.56%
ITjhejo lokuKhandela 0.00 0.00 11.37 1.05 0.00 1.05 0.00%
ngendlela ebalekako ukuphambuka esabelweni seemali okufunyenweko emikhakheni yamatleyimu lawa gade abutjhwapha.
Sapphire. Ijima lezefundo laphetha ngobungcono bokuzwisisa iinzuzo begodu nokusebenzisana ekhethweni.
Ihlangothi leembalo zobungozi ku-Emerald naku-Ruby yahlala ifanele inziznzile kodwana yehla ku-Onyx begodu lokhu kwatjengiswa eendlekweni ezasetjenziswa esibhedlela. Ezingeni leSkimu, ukusetjenziswa kwesibhedlela sekukoke akhenge kukhuphuke khulu, kodwana ukukhuphuka kweendleko zesibhedlela kwanga kukhambelana khulu namatjhuguluko ekuhlanganiseni iindaba, okuhlobana nokukhuphuka kweenomboro okuhle begodu nobudisi kokunye ukwamukelwa.
Iindleko zepilo ngayinye zikhula ekwamukeleni i-16.6% mayelana nokukhula kweemali ezibhadelwako begodu netjhuguluko ngobude bokuhlala njengombana kutjhiwo egrafini engenzasi.
Iindleko zokwamukela ngakunye
Nanyana kube khona ukuphuka ngobude bokuhlala ngonobangela wohlanganisa woke amatjhuguluko weendaba begodu nokuhlangahlangana kwezinto keminye imikhakha yokwamukela, akhenge kube khona ukukhula sekukoke kwezinga lokwamukela njengombana kutjengiswe egrafini engaphasi.
Amaphesente amatjhumi athobako nasithandathu wokwamukwelwa abiza ngaphasi kwama-R50, 000 begodu lapho kubenokungezeleleka kokwamukelwa okungaba ngaphezu kwe-R5,000.
Inani 154,094 222,780 100.0% 100.0%
Isilinganiso sokwamukela
Imikhakha yokwamukelwa kwe-Top 10 ngokubuyelela
Umkhakha wokwamukela
Ukwamukelwa yamaphilo Isilinganiso LOS Isilinganiso seendleko ukwamukelwa ngakunye
Iindleko zesibhedlela ipilo ngayinye ngenyanga
iTjhuguluko 2008 2009 %
iTjhuguluko iTjhuguluko iTjhuguluko
Inyumoniya 15.70 17.36 11% 4.95 4.85 -2% 11,903 12,881 8% 15.57 18.63 20%
UkuBeletha ngokuHlinzwa 14.63 13.87 -5% 2.95 2.95 0% 15,799 17,699 12% 19.27 20.46 6%
Ukwamukelwa kweZamaphilo womkhumbulo 8.36 9.03 8% 7.69 7.95 3% 7,884 9,348 19% 5.50 7.04 28%
UkuBeletha okuJayelekileko 8.22 7.50 -9% 1.75 1.78 1% 9,164 10,336 13% 6.28 6.46 3%
Ukwamukelwa kwabaphethwe mazinyo
Ukuwela 5.20 5.40 4% 0.13 0.14 15% 4,295 4,968 16% 1.86 2.23 20%
yabazuzi. Iindleko zepilo ngayinye yeenhlahla zamalwele angalaphekiko zikhuphuke ngama-13.5%, okubangelwe kukhuphuka okwenzeka njalo njalo kwabasebenzisa iinhlahla zamalwele angalaphekiko. Ukusebenzisa nentengo yeenhlahla zilawulwa ngokwanelisako.
Ukuhlahlutjwa Isibalo sabazuzi abatlolisiweko % Abazuzi
Isilinganiso senani lama-ayithemu umlayelo ngamunye 2.16 2.17 2.16 2.17
itjheje ukubulunga iimali ekusabalaliseni iinhlahla, kuthuthukise ukulandela begodu kuqinisekisa ukusebenza kuhle nokuhlanganisa umsebenzi lo.
Ihlahlubo
IsiKhwama sobuNgozi esiLinganisiweko
Ukuhlaziya okwenziwe Skimu ngeembalobalo mayelana nokutjengisa ukukhula ekubikeni koke okube mphumela wokwehla enanini elilinganisiweko ekufanele libhadelwe ku-REF. Lokhu ngenye indlela kubangwa bunengi bamalunga ahlangana nendlela yagadesi yokungena nokuqinisekisa (ukufunyana iinhlahla zobujamo eenyangeni ezimbili ezidlulileko) begodu nokuragela phambili kunye nokwenza ngcono kwamaphesentheji wamalunga wobujamo lobu.
Ukusatjalaliswa kobudala
UNobayeni
Ubulwele bunye obungalaphekiko 8.1% 7.6%
Ukuphathwa kweenlilo
ISkimu sizitjheja khulu iinlilo zamalunga. IBhodo yabaPhathi beemali itjheja iindaba zomsebenzi begodu neminako evezwe malunga begodu nomPhathi oyiHloko uhlaziya zoke iinlilo ukubona amaphuzu ayimbangela yeenlilo lezi ezingasombululeka ngokungezelela iinkambiso zebhizimisi ezikhona.
Isiphande se-imeyili esithembekileko sikhona kobana kufakwe iinlilo zamalunga eSkimini. Zoke iinlilo ezitloliweko nazo zifakwa ngaso sona lesi siphande se-imeyili. Ikambiso yesililo ilawulwa bunqopha Skimu ukuqinisekisa umnqopho wokwamukela begodu nokuqalana neenlilo lezo.
phakathi nomnyaka ongaphasi kwebuyekezo njengombana kutjengiswe ngaphasi.
UkuTlolisa IinLilo zamaLunga
Ukungezeleleka kweenlilo zamalunga ngoMhlolanja nongoNtaka kwabangelwa ziinzathu ezihlukileko, esinye sazo bekukukobana ukubuza okujayelekileko akhenge kufakwe ngefanelo ngokulandela ikambiso yeenlilo. Ikambiso yeenlilo yakhuliswa kusukela mhlana zili-6 kuNtaka ngo-2009. Ezinye iinzathu zokukhuphuka kufakahlangana ukuphathwa kweenlilo zokubhadelwa kwemali mayelana nesizo lomqatjhi ngeemali begodu nokujanyiswa kweenzuzo zamalunga. Amano wokungenahlangana enziwa afakahlangana imizamo yokusebenza kuhle njengokuthintana nelunga "khona lapha" begodu lokhu kwavulela ukuba ngcono okubonakalako ngoSihlabantangana.
Imiphumela yokusebenza
Imiphumela yeSkimu itjengiswe esitatimendeni seemali begodu abaPhathi beemali bakholelwa kobana akukho ihlathululo eyaphambili elifunekako.
Ubukhulu bokuba nemali eyaneleko yokubhadela iinkolodo
Inani lemali yamalunga nayipheleleko isitatimende ngasinye sobujamo beemali
Imali ebhadelweko seyiyoke 8,898,964,033 5,599,264,873
Ubukhulu bokuba nemali eyaneleko yokubhadela iinkolodo 11.08% 12.91%
Imali ebhadelwa ngenyanga
Ubulunga
Iinzuzo
IWebhusayidi
ImiSebenzi yamaLunga
Nanyana kunjalo iSkimu siragela phambili nokukhula begodu amagadango aneleko akhona ukuqinisekisa kobana ukugodla okufunekako kuyafunyaneka eminyakeni ezako begodu nokobana ama-25%
Ukukhula eemalini ezibuthelelweko zibe mamiliyoni ama-R986 kusukela emamiliyonini ama-R723 kuyabonakala.
Iinqhema zabaqatjhi ezibhadela ngemva kwesikhathi
Ngokuya ngokomThetho 13.2 wemiThetho yeSkimu se-GEMS neSigaba 26 somThetho weeNkimu zezokweLapha, iimali ezibhadelwa malunga zibhadelwa qobe ngenyanga ukusalela emva begodu zibhadelwe ngaphambi kwelanga lesithathu lenyanga ngayinye. Ngesikhathi esingaphasi kwebuyekezo, ezinye iinqhema zabaqatjhi zabhadela iimali ezibhadelwako zibhadelela amalunga wazo ngemva kwelanga lesithathu lenyanga. Abaphathi beSkimu bakhulumisana neenqhema zabaqatjhi lezi ukuqinisekisa iinzathu zokubhadela ngemva kwesikhathi begodu nokutjengisa umthintela wesenzo lesi emalungeni weSkimu. UmHloli weencwadi maZombe watjelwa ngokufaneleko ngokubhadela kweenqhema zabaqatjhi ngemva kwesikhathi.
IMISEBENZI YOKUBALA
UKUTJALA EBAQATJHINI BAMALUNGA ABAZIBANDAKANYAKO ESKIMINI SEZOKWELAPHA
IKomiti yokuBala iiMali ilayelwe yiBhodo yabaPhathi beemali ngemisebenzi etlolwe phasi (uSomqulu weKomiti yokuBala) mayelana nobulunga bayo, amandla neembopho. IKomiti inamalunga asithandathu kiwo amabili amalunga weBhodo yabaPhathi beemali.
Inengi lamalunga, kunye nosiHlalo, abasibo abasebenzi beSkimu namkha amalunga wabanye nabanye abanikeli bemisebenzi yeSkimu. Ilunga linye elizijameleko gade limphathi weemali ngaphambilini.
Ikomiti yahlangana amahlandla amathandathu phakathi komnyaka ka-2009 ngokulandelako:
UmPhathi oyiHloko, isiGungu: IiMali zeSkimu, umPhathi wezeeMali womLawuli, abaPhathi beemali bangaPhakathi beSkimu begodu nabaPhathi beemali bangaphandle babakhona, lokha nabamenyweko, imihlangano yeKomiti begodu nanyana ngubani angabonana nosiHlalo weKomiti yabaPhathi beemali.
Amalunga weKomiti ngilawa:
UNom C Senoamadi (ILunga leKomiti eliziJameleko)
Ngokuya ngokweenqalelelo zomThetho, umsebenzi omkhulu weKomiti yokuBala iimali kukusiza iBhodo yabaPhathi beemali ekwenzeni imisebenzi yayo emayelana nemithethomgomo yokuphendula yeSkimu, amahlelo wokulawula ngaphakathi, begodu nokubikwa kweemali nemisebenzi yokulawula ubungozi. Ikomiti yokuHlola iincwadi yenza imiseebenzi yayo ngokuya ngosomQulu weKomiti yezokuBala iimali ngo-2009. AbaBali beemali bangaPhandle begodu nebangaPhakathi babika ngokusemthethweni eKomitini ngeenqunto eziqakathekileko ezivela emisebenzini yokubala.
AMANYE AMAKOMITI WEBHODO YABAPHATHI BEEMALI
AmaKomiti etlolwe ngenzasi alayelwe yiBhodo yabaPhathi beemali ngendlela yemisebenzi etlolwe phasi emalungeni wayo, amandla neembopho. AmaKomiti lawa okunganani ahlangana qobe ngekotara begodu njengombana kutjengisiwe emanweni womnyaka aphasiswa umnyaka ngamunye. Imihlangano yamaKomiti ikhanjelwa baPhathi beemali, abaphathi beSkimu begodu nabanye abosolwazi, abangasi malunga wamakomiti lawa, ebujameni bokuyelelisa. Amathebula ekhasini 49 no 50 atjengisa ukukhanjelwa kwemihlangano maKomiti ahlukahlukileko.
Umsebnzi oqakathekileko weKomiti kukusiza iBhodo yabaPhathi bemali ekuqinisekiseni ukusebenza okuhle kweSkimu ngokwenza itjhejisiso, ukuhlola begodu nokubuyekeza woke amaphuzu webhizimisi begodu nokusebenza kweSkimu. Ukufika lapha, iKomiti isiza iBhodo yabaPhathi beemali ekuqinisekiseni kobana ukukhulumisana okuhle kuyenzeka hlangana nabanikeli bemisebenzi abahlukahlukileko kobana kuhlangatjezanwe neminqopho yokusebenza kweSkimu. IKomiti godu isiza iBhodo ekuqinisekiseni kobana ukukhula ebulungeni beSkimu begodu neendaba zamalunga ezihle khulu ngokutjheja imisebenzi yezokuthintana nezokumaketha.
Umsebenzi oqakathekileko weKomiti kukuhlola, ithathe isiqunto begodu ibike ngokuphasiswa kokubhadelwa kwe-ex gratia emalungeni weSkimu. IKomiti ilayelwe ukuphasisa ukubhadelwa kwe-ex gratia kwaphela lokha ubujamo begodu nokubamba itheraphi kusabisa ipilo; ukwelatjhwa kuzakwenza kube ngcono ikhwalithi yezamaphilo wombawi; ukwelatjhwa kukhambisana nokwelatjhwa kwesikhuwa begodu kuyame ebufakazini beentjhabatjhaba obamukelekako ngokuya ngemihlahlandlela yezokwelapha begodu neenkambiso mthetho; namkha umbawi atjengise ukungabi nekghono lokufikelela ukwelatjhwa ngenye nenye indlela.
-15 Sewula 2009
UkuBusa, ubuNgozi kunye neKomiti yabaziBandakanyi
UNom V Mbethe (UsiHlalo begodu abe mPhathi weemali)
Umsebenzi oqakathekileko weKomiti kukutjheja ngokuzijamela begodu nokungamela omunye nomunye umbango oqaliswe mPhathi oyiHloko eKomitini yemiBango kobana yahlulele begodu nokuyelelisa iBhodo yabaPhathi beemali ngokuphathwa kombango ngokunabileko.
UNom F Dingiswayo (ILunga leKomiti eliziJameleko)
Iindaba ezilandelako zongakulandeli umThetho zibonakele esikhathini somnyaka weemali:
Ikhetho leSkimu i-Onyx akhenge lihlangabezane neemfuno zokusebenza kuhle zeSigaba 33 somThetho kodwana umKhandlu weeNkimu zezokweLapha watjelwa umnyaka woke wokusebenza kweemali zeSkimu khulu khulu kwaleli khetho. UmTlolisi omkhulu waphasisa amano webhizimisi kobana ikhetho lizisebenzele ngaphakathi kwesikhathi esisendimeni. UmTlolisi utlolise ikhetho lelo ngo-2010 godu.
Ubukhulu bokukghona ukubhadela iimali zeenkolodo kweSkimu akhenge buhlangabezane nemibandela yomThetho 29 .
UKUBHADELWA KWABAPHATHI BEEMALI NOKUTHENGISELANA OKUMAYELANA NALOKHO
Ukubhadelwa kwabaPhathi beemali okuveza imininingwana yeemali yokukhambela imihlangano, ukukhamba nokuhlaliswa, begodu ukubandulwa kunikelwa ngeNothi 14 yeenTatimende zeeMali. Ukubhadelwa kuqalise emalini ebhadelwe baPhathi beemali ngokukhambela imihlangano yeBhodo yabaPhathi beemali begodu namaKomiti weBhodo. AbaPhathi beemali begodu bangabuyiselwa iindleko abazenze ngokukhamba ikhambo lomsebenzi basenza imisebenzi yabo njengabaPhathi beemali zeSkimu. ISkimu senze irhubhululo elizijameleko lokubhadela ukuqinisekisa kobana imbadelo ebhadelwako iyalingana neembopho zomsebenzi owathonywa baPhathi beemali begodu nelwazi labaPhathi beemali begodu namalunga weKomiti azijameleko.
Ukuthengiselana okumayelana nomuntu kukubhadela kwemali yoke begodu namatleyimu enziwe yiBhodo yabaPhathi beemali, umPhathi oyiHloko begodu nesiqhema sesiGungu kuvezwe eNothini 22 yeentatimende zeemali.
UKUKHANJELWA KOMHLANGANO WABAPHATHI BEEMALI
ITjhejuli elandelako itjengisa iBhodo yabaPhathi beemali abakhambela imihlangano emnyakeni ongaphasi kwebuyekezo:
Imihlangano yeBhodo
Imihlangano yeKomiti yokuHlola iincwadi
Imihlangano yeKomiti yemiSebenzi
UmPhathi weemali A B A B A B A B A B
UNom V Mbethe 7 4 4 4
AkunaMuntu ongasililunga labaPhathi beemali ekufanele akhambele umHlangano wabaPhathi beemali
UKUKHANJELWA KWEMIHLANGANO YEKOMITI
Itjhejuli elandelako itjengisa imihlangano ekhanjelwe malunga weKomiti eziJameleko begodu nomPhathi oyiHloko.
Imihlangano yeKomiti yokuHlola iincwadi
Imihlangano yeKomiti yemiBango
Amalunga weKomiti eNcani
IBhodo yabaPhathi beemali ye GEMS
AbaPhathi beemali banesibopho samalungiselelo, ukudzimelela emgomeni, begodu nokwethulwa okufaneleko kweentatimende zeemali zeskimu sabaSebenzi bomBuso. IinTatimende zeeMali ezindlalwe emakhasini 57 ukuya ku-70
zalungiselelwa ngokuya ngamaZinga wokuBika weenTjhabatjhaba wokuBika iiMali (IFRS) begodu zifaka amanani kuye ngokwahlulela begodu neenlinganiso zabaphathi.
AbaPhathi beemali batjheja kobana ukulungiselela iinTatimende zeeMali zomNyaka basebenzise umthethomgomo obunqopha khulu wokubala, osetjenziswa ngokufanako begodu osekelwa ziinhlulelo neenlinganiso ezifaneleko nezilungileko.
AbaPhathi beemali bayaneliseka kobana ilwazi elimumethwe esiTatimendeni seeMali zomNyaka sijamele kuhle imiphumela yokusebenza komnyaka begodu nobujamo bezeemali zeSkimu ekupheleni komnyaka. AbaPhathi beemali godu balungiselela nelinye ilwazi elifakwe embikweni womnyaka begodu banesibopho sakho kokubili ukunqopha nokwenzeka ngokufanako nesiTatimende seeMali.
AbaPhathi beemali banesibopha sokuqiniseka kobana amarekhotho wokubala ayabulungwa. Amarekhotho wokuphendula aveza ukunqopha okukhulu ubujamo beemali zeskimu obukghonisa abaPhathi beemali kobana baqinisekise bona iinTatimende zeeMali zomNyaka zikhambisana nemithetho efaneleko.
ISkimu sezokweLapha sabaSebenzi bomBuso esisebenza ebhodulukweni elilawuleka ngokunzinze kuhle, elitlolwe phasi kuhle begodu elibuyekezwa qobe. Lokhu kufaka hlangana ukuphathwa kobungozi begodu neenkambiso zokulawulwa kwangaphakathi, ezitlanywe ukunikela isiqiniseko esifaneleko, kodwana hayi esipheleleko kobana amafa avikelwe begodu ubungozi obuqalene nebhizimisi buyalawuleka.
AbaHloli beencwadi zeSkimu bangaPhandle, i-SizweNtsaluba VSP banesibopho sokuhlola iinTatimende zeeMali ngokuya ngamaZinga weenTjhabatjhaba ekuHloleni begodu umBiko wabo wendlalwe ekhasini 56.
UsiHlalo
USekela sihlalo
UmPhathi oyiHloko
IsTatimende sokuBusa iBhizimisi okwenziwa yiBhodo yabaPhathi beemali
IBHODO YABAPHATHI BEEMALI
AbaPhathi beemali bahlangana njalo njalo begodu batjheja ukusebenza kwabalawuli. Balungisa izinto ezinengi eziqakathekileko begodu baqinisekise kobana imikhulumiswano yama-ayithemu womthethomgomo, amaqhinga begodu nokusebenza kuqakatheke khulu, kuyazeka begodu kuyakha.
Boke abaPhathi beemali bayakghona ukufunyana isiyeleliso nemisebenzi yomPhathi oyiHloko begodu, lapha kufanele khona, bangafuna isiyeleliso esiphezulu esizijameleko ngeendleko zeskimu.
UKULAWULA KWANGAPHAKATHI
Abalawuli beskimu batlhogomela ilawulo langaphakathi nokutlama amahlelo ukunikela isiqiniseko esifaneleko ekudzimeleleni emigomeni nekwethembekeni kweentatimende zezeemali begodu nokuvikela, ukuqinisekisa nokutlhogomela ukuphendula ngamafa waso. Amalawulo lawo ayame emithethwenimigomo ehlonyiweko neekambisweni begodu isetjenziswa basebenzi ababanduliweko abanemisebenzi ehlukaniswe ngokufaneleko.
Akunasehlakalo namkha i-ayithemu elethwe phambi kweBhodo yabaPhathi beemali etjengisa kobana kukhona ukwahlukana okubonakalako ekusebenzeni okuqakathekileko kwelawulo langaphakathi begodu namahlelo esikhathi somnyaka webuyekezo.
UsiHlalo
USekela sihlalo
UmPhathi oyiHloko
UmBiko weKomiti yokuHlola iincwadi
Siyathaba ukwethula umbiko wethu womnyaka weemali ophele mhlana zima-31 kuNobayeni ngo-2009. Umlayo weKomiti yokuHlola iincwadi uyifuna kobana ikhambisane namazinga wekhwalithi ephezulu ekuphenduleni emabhizinisini, ukuqinisekisa ikhwalithi yekambiso yokubika ngezeemali, iindlela zokulawula nokuphathwa kobungozi, begodu nokusiza ukubulunga izinga eliphezulu lesithunzi eenkambisweni zombili zangaphandle nezangaphakathi.
Ikomiti iqinisa kobana inemisebenzi etlolwe phasi esemthethweni njengoSomqulu weKomiti yokuHlola iincwadi, ephasiswe yiBhodo yabaPhathi beemali. IKomiti yalawula iindaba zayo ngokulandela uSomqulu, begodu yenze yoke imisebenzi yayo njengombana umumethwe ngaphakathapho. USomqulu lo wabuyekezwa bewakhanjisaniswa nesikhathi emnyakeni weemali lo.
UKUHLAHLUTJWA KWEENTATIMENDE ZEEMALI NOMBIKO WOMHLOLI WEENCWADI
IKomiti ebuyekezileko beyakhulumisana nomHloli weencwadi begodu nokuphathwa kokuHlolwa kweenTatimende zeemali zomNyaka kobana zifakwe emBikweni womNyaka. Kuqakathekile ukutjheja kobana iSkimu sinombiko omuhle khulu weemali eminyakeni emine ngokulandelana. IKomiti yokuHlola iincwadi inombono kobana iimali begodu nendlela yokulawula ngaphakathi kuphethwe ngefanelo, nokobana iinTatimende zeeMali zitjengisa kuhle imisebenzi yeSkimu emnyakeni odlulileko weemali.
ISkimu senze butjha ukuhlolwa kobungozi kwaso emnyakeni weemali begodu sikghone kuhle khulu ukulawula iingozi ebezingavelela iSkimu. IKomiti yokuHlola iincwadi ifunyana iimbiko yangaphakathi yokuhlola njalo njalo eqinisa ukusebenza kuhle kwehlelo lokulawula ngaphakathi kweSkimu.
ISIPHETHO
IKomiti yabaHloli beencwadi ifisa ukuthokozisa umPhathi oyiHloko, isiGungu: BeeMali nesiQhema sezokuPhatha ngokuragela phambili ngokuphatha kuhle amabhizimisi weSkimu, begodu nokufunyana umbiko omuhle khulu wokuhlolwa kweemali emnyakeni ongaphasi kwebuyekezo. Ikomiti godu ifuna ukuthokoza iBhodo yabaPhathi beemali ngesekelo labo neenqhema zangaphakathi nezangaphandle zokuhlola iincwadi ngendima yabo elisizo abayidlalileko.
